rolhelderheid

Swingend switchen van rol: het nut van rolhelderheid

Willem werkt veel vanuit huis. Voordat hij bij KrachtPracht aan de slag ging, werkte Willem bij een grote PR agency. Daar waren de werktijden nogal strak en hij kreeg gegarandeerd een sneer van zijn manager als hij ook maar 2 minuten te laat was. Toen hij bij het zelforganiserende bedrijf KrachtPracht ging werken, rolde hij bijna van zijn stoel van de mogelijkheden. 

Hij mag nu zelf beslissingen nemen in zijn rollen, zelf bepalen wanneer hij wil werken en waar. Als hij nu met oud-collega’s zit bij te praten, geloven ze er niets van dat Willem werkelijk zijn uren maakt en echt zelf bepaalt welke projecten hij wanneer op wil pakken. 

Het was ook wel even wennen. De eerste week was hij nog enthousiast begonnen, de tweede week zat hij op de fiets naar huis van het kinderdagverblijf en deed onderweg hooguit nog even snel een boodschapje. Zodra Willem weer thuis was, maakte hij een planning voor de dag, koos welke projecten hij eerst wilde aanpakken en ging aan de slag.

Na een tijdje werd vanuit huis werken lastiger. Willem zat wat te klagen bij zijn vriendin dat het moeilijker werd om werk prioriteit te geven boven de berg was en boodschappen. En die afleiding van social media helpt ook al niet. Al heeft hij er erg veel lol in om elke dag even een foto voor de surfclub te plaatsen en te reageren op de comments. ‘Ik kom er gewoon niet toe om te beginnen met werken’. 

De vriendin van Willem vertelt over haar werk als verpleegster. ‘Zodra ik mijn uniform aan doe ben ik alleen nog maar met mijn hoofd bij mijn werk. Zeker als we in de team meeting ‘s ochtends even de patiënten op de afdeling bespreken. Dan weet ik weer waarom ik het doe.’

Willem besluit van het verhaal te leren en zichzelf bewuster te zijn van wat hij doet, waar hij het doet en waarom.

Onduidelijkheid over rollen en grenzen

In bovenstaand verhaal herken je misschien al verschillende contexten, welke rol Willem speelt in elk van die contexten en je ziet hoe makkelijk ze door elkaar lopen.

Of jouw organisatie nu zelforganiserend werkt of je werkt bijvoorbeeld voor een traditionele grote multinational; je switcht per dag altijd een paar keer van rol.  

Bijvoorbeeld van geliefde, naar ouder, naar chauffeur, naar collega enzovoort. Meestal merk je er niets van totdat je je bijvoorbeeld een keer oncomfortabel voelt omdat je rol niet duidelijk is of omdat je wel van context, maar niet van rol geswitcht bent. Helderheid over je rollen geeft je rust, structuur en energie. 

Als binnen jouw team de rollen helemaal helder zijn en je de rollen bewust een plek in de structuur geeft, is het werkklimaat aangenamer en worden doelen sneller behaald.

Leer er gebruik van te maken

Context-rol-doel is daarmee een gereedschap dat je in kunt zetten om je team te ondersteunen en kaders te creëeren, die vrijheid geven. Tijdens de workshop Rock je team op 14 en 15 november leer je dit principe beter te begrijpen en toe te passen in je eigen context. Na de workshop begrijp je dat de context waarin je werkt voor een groot deel bepaalt welk gedrag je vertoont.


Wat is zelforganisatie?


wat is sct

Over Systems-Centered Training en SAVI

Dit artikel heb ik eerder al gepubliceerd op Linkedin

Philadelphia, London… je hebt misschien al gehoord dat ik nogal actief ben met workshops volgen.

Die workshops gaan over Systems-Centered Training (SCT) en SAVI*. In het kort: wetenschappelijke en beproefde methodes met betrekking tot werkrelaties en communicatie.

Ik ontdekte SCT toen Peter Kunneman een paar jaar geleden begon met het begeleiden van het Energized.org team. Het doel van die begeleiding is om de samenwerking in het team nog beter te laten verlopen door verschillen nog beter te benutten. Ik werd heel langzaam enthousiaster, vooral omdat SCT zo naadloos aansluit op zelforganisatie. Het helpt me bijvoorbeeld om met meer vertrouwen en enthousiasme mijn rollen te energizen en maakt de samenwerking met collega’s, in welke rol dan ook, soepeler. Ook als het even moeilijk is. 

Inmiddels werk ik in verschillende contexten samen met Peter, én met zijn vrouw Hella Ritz. Beide hebben een SCT licentie, iets wat je bepaald niet bij een pak koekjes cadeau krijgt. Het is een ontwikkeltraject en studie van al snel zo’n 8 jaar. Hella is de enige in Nederland met een SCT en SAVI certificering. Door Hella werd ik enthousiast over SAVI, het communicatiedeel van SCT.

SAVI heeft twee werkdoelen. Je kunt SAVI gebruiken om actief verbale gedragingen aan te passen waardoor je interpersoonlijke en werkgerelateerde problemen kunt oplossen. Dat doe je door interacties te observeren en nauwkeurig te coderen in het SAVI-grid. Dat ziet er heel technisch uit, en het is dan ook een heel oordeelloos en dichtgetimmerd systeem.

Het tweede doel van SAVI is een diagnose stellen van hoe waarschijnlijk het is dat de groep problemen in het communicatieproces zelf kan oplossen en de communicatie weer effectief kan maken. Daarbij draait het niet om individuen, maar om het bewijs van informatie overdracht binnen de gehele groep. Oftewel: kijk naar patronen, niet naar personen.

Denk bijvoorbeeld maar eens aan een vergadering waarin voorstel op voorstel gestapeld wordt en waarbij iedereen de deur uitloopt zonder te weten of er een beslissing is genomen. Of geklaag bij het koffieapparaat. Of een patroon waarin op elk idee wordt gereageerd met ‘ja, maar…’.

Die verbale gedragingen (wat wordt er werkelijk gezegd en op welke toon) geven informatie over de fase van ontwikkeling van het team. Vanuit SCT leer je dan weer wat het team nodig heeft om zich verder te ontwikkelen. Met behulp van SAVI natuurlijk, en zo is het cirkeltje weer rond.

SCT en SAVI hebben iets aangenaams gemeen: de toegankelijkheid. Met een introductiedag SCT heb je al een mooi begin en SAVI geeft je tijdens de 2-daagse introductieworkshop al een praktisch begin. Tip: check eens het aanbod.

Naast SAVI is er nog een handig element van SCT; ‘context, doel en rol’. Dat is een toepasbare theorie waarmee je heel veel helderheid kunt scheppen over de verhoudingen in verschillende contexten, juist ook binnen zelforganisatie.

Ik geloof dat we wel kunnen stellen dat ik nogal in de zelforganisatie-emmer ben geduikeld. Ik vind dat zo tof omdat ik zelf zo graag in zulke organisaties werk en ik een fascinatie voor het concept ‘rol’ en werkrelatie(communicatie) heb. Ik hoop nog meer te kunnen brengen op dit gebied, zoals de nieuwe workshop met Hella en wellicht zelfs een boek. Ondertussen blijf ik me verdiepen en het veld verkennen. Ik hoop je er snel eens tegen te komen!

PS over wat ik zoal uitspook en boeken gesproken… ik heb een werkboek spanningen gemaakt 🙂

*Systems-Centered Training SCT is de toepassing van de Theorie van Levende Menselijke Systemen, ontwikkeld door dr. Yvonne Agazarian. SAVI (Systeem voor het Analyseren van Verbale Interactie) is ontwikkeld dr. Yvonne Agazarian en dr. Anita Simon.

onbenut potentieel uitleg wat is door ali b

Complexiteit toegankelijk maken [Case ‘onbenut potentieel’]

Helder communiceren is nogal een kunst. Des te meer kennis je hebt over complexe zaken, des te moeilijker is het om een toegankelijke uitleg te geven. Dit is een voorbeeld waarin Ali B in een paar rake zinnen uitleg geeft over een onderwerp waar ik zelf compleet over struikel.

po·ten·ti·eel (het; o; meervoud: potentiëlen)

1vermogen

Ali Bouali zei tijdens de Big Improvement Day dus een paar rake zinnen. Ali kan op een heel heldere manier onderwerpen uitleggen waar ik nog weleens flink over struikel. Bijvoorbeeld als ik uit wil leggen waarom Energized.org als doel – purpose – heeft ‘Unlock power for purpose‘. Wat Energized.org namelijk wil is dat organisaties zo zijn ingericht en werken dat alle reeds aanwezige potentieel ten dienste van de purpose beschikbaar is.

Mijn ingewikkelde lange uitleg

Dat wil ik nog weleens uitleggen door te zeggen dat we door de Industriële Revolutie op een manier zijn gaan werken, die vooral heel functioneel is bij een fabriek waar repeterende handelingen in hoog tempo worden uitgevoerd. Daar zijn we heel volgzaam door geworden.

Tegenwoordig hebben we dat geautomatiseerd en hebben we juist alle echte menselijke kwaliteiten zo hard nodig. Dan is het wel waardevol dat organisaties zodanig zijn ingericht dat de mensen niets meer in de weg staat om hun kwaliteiten te benutten voor de organisatie.

De toegankelijke uitleg

In dit filmpje vertelt Ali over hoe hij zijn rol als vader meer had willen pakken. En dat je wel kunt vinden dat je een goede vader bent, maar als je het niet doet en er geen actie op onderneemt; dat je dan dat potentieel dus links laat liggen. Je moet doen. En je moet kiezen wat je belangrijk vindt om te doen.

Waarom de uitleg van Ali B beter is

Ali gebruikt ten eerste zichzelf als voorbeeld. Hij stelt zich kwetsbaar op en dat houdt de aandacht vast. Daarnaast is het een voorbeeld uit de praktijk. Iedereen begrijpt de vaderrol. Ali gebruikt daarnaast ook nog eens stilte heel goed. Hij geeft je heel even de tijd om het te laten bezinken. Hij sluit dus aan bij jouw wereld. Hij praat niet tegen een volle zaal, maar tegen een persoon. En toevallig zitten daarvan heel veel tegenover hem in de zaal.

“Als we allemaal iets komen halen is er schaarste.
Als we allemaal iets komen brengen is er overvloed. Wat heb jij te brengen?” – Ali Bouali